Kerkgebouw "de Poort", Elemert 1

De gereformeerde kerk te Den Burg is als kerkelijke gemeente gesticht door mensen die te ver van Oosterend woonden om twee maal per zondag de diensten aldaar bij te wonen.
Door Ds. A.A.v.d. Leer is men begonnen om ‘s avonds een dienst in Den Burg te houden. In gebouwtjes, zoals de voormalige kleuterschool aan de Waalderstraat en het gebouw van de Texelse fanfare en de garage van de fa. Boekel die eerst gebruikt werd door het Leger Des Heils en nu café-biljart “In de Grooten Slock” is, werden de diensten gehouden.
De gemeente is zelfstandig geworden op 6 juni 1948. Er waren al gauw plannen om zelf een nieuwe kerk te bouwen, maar in deze na-oorlogse tijd was het verkrijgen van een bouwvergunning een kwestie van geduld. Door het opheffen van de Gereformeerde Kerk in Hersteld Verband was er een kerkgebouw over in Oosterend. Deze ongeveer 20 jaar oude kerk werd aan Den Burg geschonken. De kerk moest worden gesloopt, en alles wat gebruikt kon worden, zoals pannen, spanten, ramen, banken enz. kon in Den Burg weer voor de nieuw te bouwen kerk dienen.
In begin 1951 kwam alles in een stroom versnelling: vergunningen, materiaal e.d. kwamen snel af, en ook de grondaankoop van de Gemeente Texel was gauw geregeld. In de kerkenraadsvergadering van 3 april 1951 werd aan de fa. Jb. Drijver en Zn. de op dracht gegeven om een kerkge
bouw, pastorie en vergaderlokalen te bouwen aan de Elemert voor de som van f 79.400,00.
Op 30 juli 1951 is door de toenmalige predikant Ds. A.F. Goedendorp de eerste steen voor de kerk gelegd. Op 21 februari 1952 bij de opening van de nieuwe kerk zong de gemeente uit volle borst Ps. 105:2, Juicht, elk om strijd met blijde galmen, zingt, zingt den Hoogsten vreugde psalmen.
Eerst werd de gemeentezang begeleid op een groot harmonium, maar op 27 maart 1963 werd het kerkorgel, gebouwd door de fa. Fontein, ingewijd. Door de groei van clubs en verenigingen werd uitbreiding van ontvangst- en vergaderruimten noodzakelijk. In 1975 is met veel zelfwerkzaamheid van gemeenteleden aan een flinke uitbreiding gewerkt. De bijgebouwen heten nu “De Poort”. In de kerk, die plaats geeft aan 300 mensen, wordt twee maal per zondag dienst ge houden. Ook vinden er andere kerkelijke activiteiten plaats.
Zo kan de Gereformeerde Kerk te Den Burg in de 40 jaar van haar bestaan terugzien op veel zegeningen; ze kan trots zijn op een mooi geheel op een uniek plekje in Den Burg.

Kerkgebouw “de Burght”, Burgwal 2

Aan de hand van opgravingen in o.a. 1950 weten we dat op de plaats waar nu de Hervormde Kerk staat een Romaans tufstenen kerkje heeft gestaan. De fundamenten van dit kerkje bestonden uit veldkeien in een bed van mortel. Bij de bouw van de huidige kerk, die begon in 1400 en werd voltooid in 1452, werd gebruik gemaakt van het oorspronkelijke veldkeien fundament. De pilaren, zoals ze er nu nog staan, rusten erop. Dit oorspronkelijke fundament ligt ongeveer 20 cm onder de vloertegels en is over bijna de hele lengte nog aanwezig. De kerk heeft een laat gotische driebeukige bouw met ingebouwde toren die in de kerk op twee zuilen rust. Het koor (de bouw daarvan duurde van 1470 - 1481) is in de huidige kerk nog te herkennen aan de stenen bogen in het gewelf van de zijbeuken. Tijdens de “Hervorming” werd dit koor afgebroken en de zijmuren doorgetrokken, verder kwam er een raam in de oostmuur.
Op de plaats waar nu het postkantoor staat bevond zich het klooster van de orde van Tertiarissen, dit klooster hoorde bij de kerk. Een restant van de kloostermuur is nog te zien aan de zuidzijde van de kerk. Het klooster is naderhand weeshuis geworden. De bijbehorende tuin heet nog steeds Wezentuin, maar het gebouw is in de tweede wereldoorlog vernield.
De kerk, die aan de heiligen Johannes Baptiste en Sixtus was gewijd, had volgens overleveringen vluchtgangen naar het klooster en naar het schoutshuis (nu een deel van hotel “de Lindeboom” op de Groene Plaats). Ondanks naspeuringen door onder meer de Duitse eilandcommandant in de jaren ’40 -’45 is er van deze gangen nooit ook maar iets van teruggevonden. Tijdens de zogenaamde Russenoorlog is het kerkgebouw zwaar beschadigd. Na restauratie kon de kerk pas weer in 1952 worden gebruikt voor de eredienst.